Flair Column: Het integratief rouwmodel

Iedereen krijgt een keer met verlies te maken, en daarmee ook met rouw. Leuker kan ik het niet maken voor je. Het hoort bij het leven. Wanneer er een baby geboren wordt, dan schreeuwen we dit van de daken. De start van een leven! Hoera. De dood heeft echter een nare bijsmaak, terwijl dit het einde is van datzelfde leven. Gek eigenlijk toch? Waarom zou je niet iemands leven vieren aan het einde? Hoe verdrietig het ook is dat je iemand moet missen.

De dood zou wat mij betreft best een wat minder zwaar imago mogen hebben, het hoort er immers bij. Godzijdank is de manier waarop we met rouw omgaan ondertussen gemoderniseerd. We “geven het geen plekje meer” en “verwerken” het niet. We integreren het in ons leven.

Op die pijlers is het integratief rouwmodel (een hele mond vol) gebouwd. Dit model gaat uit van de volgende stellingen:

  • Verlies & je identiteit zijn onlosmakelijk verbonden,
  • Rouw kent geen eindpunt, maar is een levenslang dynamisch traject,
  • Doel van rouw is om het verlies te integreren in je leven zodat het bijdraagt aan je eigen persoonlijke ontwikkeling,
  • Rouw verloopt nooit hetzelfde en is per persoon verschillend.

Zo, dat zijn duidelijke stellingen, die ik, zowel als professional als ervaringsdeskundige, alleen maar heel erg kan toejuichen. Om het totale integratieve rouwmodel nu in één column te vatten is onbegonnen werk. (Ik kan je wel de studie van harte aanbevelen, leuk, interessant en super leerzaam!) Wel kan ik je in vogelvlucht meenemen in de onderdelen van het integratieve rouwmodel en deze aanvullen met mijn eigen ervaringen.

Ready? Go!

Het integratief rouwmodel bestaat uit groot aantal componenten, de meest belangrijke licht ik er hier uit.


Hechting: Rouw is de prijs die we betalen voor hechting! Met andere woorden, je bent gehecht aan iemand, die persoon verlies je, en dat doet pijn. Die pijn, die rouw, is de prijs die betaald voor het feit dat je gehecht bent. Dit zo stellende, is dit best een harde uitspraak. Want eerlijk is eerlijk, wie wordt er nou blij van het vooruitzicht op pijn en verdriet. Ik dus! En dat heeft weer alles te maken met de manier waarop we “vroeger” gehecht zijn. Had je een veilige thuisbasis, of juist niet? Dit alles heeft weer invloed op de manier waarop jij rouwt.

Persoonlijk kan ik mijn hechting vanuit huis meer dan veilig noemen. En dat maakt dat ik in mijn volwassen leven geen enkel probleem heb om me te hechten aan iemand. Toen Stefan overleed heb ik pijn gevoeld. Fysieke en mentale pijn. Pijn die ik eigenlijk niemand gun. Pijn die de prijs was voor het feit dat ik aan Stefan gehecht was. Je zou kunnen stellen dat door deze ervaring, ik er niet meer over peins me weer te hechten aan iemand. Want, zulke pijn wil je geen twee keer ervaren. Niks is minder waar, door die pijn realiseer ik me ook de waarde van hechting. En die laat ik me, zeker door de dood, niet ontnemen!

Coping: Kort door de bocht is dit de manier waarop je omgaat met de verlieservaring. Er worden twee soorten onderscheiden: herstelgerichte coping en verliesgerichte coping. Uit onderzoek is gebleken dat vrouwen een voorkeur hebben voor verliesgerichte coping en mannen zich sneller focussen op herstel. Wat uiteraard niet betekent dat dit voor alle mannen en vrouw zo geldt. Mensen met een verliesgerichte coping stijl, hebben weer meer kans op langdurige mentale klachten ver na de verlieservaring. Ook je hechtingstijl heeft invloed op de manier waarop je omgaat met het verlies. “Gezond rouwen” is een proces van flexibel heen en weer bewegen tussen deze 2 coping stijlen.

In de eerste week na de uitvaart van Stefan ben ik me gaan toeleggen op bijvoorbeeld onze financiën. Of eigenlijk die van mij. Hoe sta ik ervoor, hoe ga ik het doen met één inkomen minder? Dit zou je als herstelgericht gedrag kunnen omschrijven. Tegelijkertijd was ik bezig om mijn zoon voor te lezen uit “Oma Pluis gaat dood” van Dick Bruna, wat je als verliesgericht gedrag zou kunnen omschrijven. In mijn hoofd was het daarom chaos! Je probeert naar de toekomst te kijken, maar wordt nog zo overvallen door je verlies en je verdriet. En zo blijft het eigenlijk. Want je zou kunnen stellen, dat ik zelfs nu, door dit te delen met jou zowel verlies,- als herstelgericht bezig ben.

Veerkracht: Binnen rouw spreken we van veerkracht als iemand kan reflecteren op de impact van het verlies op je leven (de draaglast) en de manier waarop je hiermee omgaat (coping). Veerkracht = draaglast + coping. We kennen allemaal die types die hun schouders eronder zetten en vooruit lopen en de types die de wereld aan zich voorbij laten gaan en hun verlies worden. Dit heeft dus alles met veerkracht te maken. En omdat veerkracht weer door coping bepaald wordt, en dat weer door de manier waarop je gehecht bent vroeger is dit een best pittige om te ontleden.

Persoonlijk heb ik (nog steeds) wel eens vooroordelen over mensen die bij de pakken neer gaan zitten en niet meer in beweging te krijgen zijn. Ik zou mezelf als behoorlijk veerkrachtig omschrijven, maar ja, ik heb dan ook alle voorgaande pijlers mee. En hoewel het niet bijdraagt als je onveilig gehecht bent, je een verliesgerichte coping stijl hebt en daarmee dus minder veerkracht hebt dan een ander, ben ik er wel van overtuigd dat je kunt leren en groeien hierin. Uiteindelijk is ontwikkelen en doorleven ook een keuze. En misschien is jouw pad langzamer dan die van de buurvrouw…. Who cares? Elke stap is er eentje!

Posttraumatische groei: Mensen die een heftig verlies meemaken (de norm daarvoor bepaal je overigens zelf) krijgen over het algemeen allemaal met posttraumatische groei te maken. Je kijk op het leven veranderd, of het beeld wat je over jezelf hebt en misschien verandert de relatie die je hebt met andere er wel door. Vaak ligt hier posttraumatische stress aan ten grondslag. De stress is eigenlijk de motor van de groei.

Ontkennen dat ik enorme stress heb ervaren is onbegonnen werk. Bakken met therapie zijn er overheen gegaan om mijn PTSS klachten hanteerbaar te maken. Maar al die stress heeft voor mij inderdaad als een motor gewerkt. Mijn zelfbeeld is, ten positieve, veranderd. Ik kan toch veel meer aan dan ik ooit gedacht had, ik ben een veel leukere moeder dan ik ooit had kunnen denken en ik ben oprecht vereerd dat ik mijn ervaringen kan en mag delen. Allemaal zaken die mijn zelfbeeld positief beïnvloeden. Mijn kijk op de wereld is veranderd. En hoewel je misschien anders zou verwachten ben ik veel milder geworden, bijvoorbeeld in mijn vooroordelen. Mijn vriendschappen hebben zich verdiept en in al mijn relaties ben ik veel meer mezelf dan ik ooit ben geweest!

Dit zijn slechts 4 van de pijlers waarop het integratief rouwmodel is gestaafd. Maar het geeft wel een beeld van de complexheid die rouw eigenlijk heeft en die eigenlijk ook wel vaak onderschat wordt.

Rouw is complex, individueel en heeft geen einde! Laat je nooit wat anders wijsmaken.

Happy Mourning!


Alle columns die ik schreef voor Flair over rouw & verlies vind je hier.

Add A Comment